Bazuar në zhvillimet aktuale, dialogu për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, i ndërmjetësuar nga BE-ja, duket se po hyn në një tjetër ngërç të rrezikshëm, në një kohë kur të dyja vendet janë mjaft të ngarkuara me zhvillimet e brendshme politike. Kosova kaloi nëpër zgjedhjet e treta parlamentare Brenda tetëmbëdhjetë muajve, më 7 qershor, dhe vazhdon të përballet me pasiguri për sa i përket formimit të institucioneve dhe sigurimit të stabilitetit, ndërsa Serbia po hyn në një periudhë të mundshme tranzicioni, pasi presidenti Aleksandar Vučić deklaroi se do të japë dorëheqje dhe do të shpallë zgjedhje të parakohshme presidenciale. Me fjalë të tjera, nuk është e qartë nëse BE-ja ka ose do të ketë partnerë të besueshëm për ta çuar përpara dialogun për normalizimin e marrëdhënieve. Sipas vetë përshkrimit të BE-së për këtë proces, synimi mbetet arritja e një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse dhe ligjërisht të detyrueshme për normalizimin e marrëdhënieve, e cila gjerësisht shihet si eufemizëm për një formë të njohjes së shtetësisë së Kosovës. Megjithatë, hendeku ndërmjet këtij synimi dhe politikës së përditshme është zgjeruar ndjeshëm. Prandaj, normalizimi gjithëpërfshirës dhe ligjërisht I detyrueshëm mbetet i paarritshëm. Nëse ndërkohë nuk ndodh ndonjë përparim i rëndësishëm në dialog, skenari më i mundshëm deri në vitin 2030 është ndoshta një lloj “paqeje përmes menaxhimit”, që do të nënkuptonte qetësi të mjaftueshme për të shmangur një krizë të madhe, por jo vullnet të mjaftueshëm për të zgjidhur çështjet kryesore të kontestuara ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Nga këndvështrimi i BE-së dhe Brukselit, kjo mund të duket si një gjendje e qëndrueshme. Megjithatë, nga këndvështrimi i Kosovës, kjo ende nuk përbën një zgjidhje të favorshme, sepse e mban Kosovën në pritje, të paktën për sa i përket integrimit euroatlantik.
Sipas të dhënave dhe dëshmive të shqyrtuara gjatë përgatitjes së këtij punimi, objektivi më i mirë realist për vitin 2030, duke pasur parasysh mënyrën se si BE-ja e ka strukturuar procesin, do të ishte një qasje më e menduar e normalizimit në faza. Kjo do të nënkuptonte që Serbia të ndalojë së penguari Kosovën në nivel rajonal, në raport me BE-në dhe në arenën ndërkombëtare, të njohë dokumentet dhe simbolet e Kosovës, duke pasur parasysh se një shkallë e caktuar e njohjes tashmë ekziston, të inkurajojë serbët e Kosovës në veri që të bëhen pjesë e institucioneve publike dhe të pranojë në praktikë një raport ndërmjet dy palëve të barabarta, siç parashihet në Marrëveshjen për Rrugën drejt Normalizimit (MRrN). Kosova, nga ana tjetër, do të ndërmerrte hapa për të rregulluar kornizën e vetëmenaxhimit për serbët e Kosovës brenda rendit të saj kushtetues, për të rikthyer besimin në veri dhe për t’i trajtuar çështjet e sundimit të ligjit në koordinim më të ngushtë me BE-në dhe NATO-n. Ndërkohë, BE-ja do të zbatonte një kushtëzim të qartë dhe të barabartë ndaj të dyja palëve. Si rezultat, Kosova do të fitonte statusin e vendit kandidat për anëtarësim në BE, do të anëtarësohej në Këshillin e Evropës dhe do të vendoste marrëdhënie kontraktuale me NATO-n. Nëse këta hapa ndërmerren paralelisht, dialogu ende mund të sjellë një ndryshim real dhe pozitiv deri në vitin 2030. Nëse kjo nuk ndodh, vetëm një incident do të jetë i nevojshëm për ta zhytur rajonin në krizën e radhës, edhe nëse nuk ka konflikt të hapur. Për Kosovën, kjo do të nënkuptonte më shumë pritje, më shumë padrejtësi dhe më shumë kohë të humbur.