Rruga e Kosovës drejt dekarbonizimit deri në vitin 2030 karakterizohet nga një kundërthënie strukturore ndërmjet sistemit ekzistues të energjisë elektrike të prodhuar nga djegia e linjitit dhe detyrimeve të saj në kuadër të Komunitetit të Energjisë dhe Agjendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor. Miratimi i një tavani të emetimeve në nivel të ekonomive të vendeve prej 8.95 MtCO₂-eq deri në vitin 2030, që korrespondon me një reduktim prej 16.3% krahasuar me vitin 2016, vendos një prag të qartë përputhshmërie që kërkon transformim sistemor dhe jo vetëm përmirësime graduale të efiçiencës. Së këndejmi, tranzicioni nuk nxitet kryesisht nga konsideratat mjedisore, por nga përafrimi rregullator, nevojat për siguri energjetike dhe pasojat ekonomike të integrimit në tregun evropian të energjisë.
Ky tranzicion bart gjithashtu implikime të rëndësishme sociale dhe ekonomike. Sektori i linjitit përbën një burim të rëndësishëm punësimi dhe aktiviteti ekonomik, ndërsa përballueshmëria e çmimit të energjisë elektrike mbetet një konsideratë kyç e politikave publike. Sigurimi i një tranzicioni gradual dhe të menaxhuar, që ruan sigurinë energjetike dhe mbron familjet e cenueshme, do të jetë thelbësor për ruajtjen e stabilitetit social dhe politik.
Ky studim identifikon katër fusha prioritare të politikave të nevojshme për të mundësuar rrugën e dekarbonizimit të Kosovës. Së pari, forcimi i sistemeve të qeverisjes dhe monitorimit të emetimeve për të mundësuar gatishmërinë për çmimin e karbonit. Së dyti, përshpejtimi i vendosjes së energjisë së rinovueshme dhe zbatimi i një tranzicioni të sekuencuar të linjitit. Së treti, zvogëlimi i kërkesës strukturore për energji elektrike përmes reformës së sektorit të ngrohjes dhe përmirësimeve në efikasitetin e ndërtesave. Së katërti, përafrimi i kuadrit rregullator të Kosovës me mekanizmat evropianë të çmimit të karbonit për të mbrojtur konkurrencën ekonomike dhe për të lehtësuar integrimin e tregut.
Ky studim identifikon katër fusha me prioritet të politikave të nevojshme për të mundësuar rrugën e dekarbonizimit të Kosovës. Së pari, forcimin e qeverisjes dhe të sistemeve të monitorimit të emetimeve për të mundësuar gatishmërinë për vendosjen e çmimit të karbonit. Së dyti, përshpejtimin e zhvillimit të energjisë së ripërtëritshme dhe implementimin e një tranzicioni të strukturuar nga linjiti. Së treti, reduktimin e kërkesës strukturore për energji elektrike përmes reformës së sektorit të ngrohjes dhe përmirësimit të efiçiencës së energjisë së ndërtesave. Së katërti, përafrimin e kuadrit rregullator të Kosovës me mekanizmat evropianë të çmimit të karbonit për të mbrojtur konkurrueshmërinë ekonomike dhe për të lehtësuar integrimin në treg.